чеби йомырка эченнән чыгарга кирәк икәнен ничек белсә, ул да бу ябык җирдән котылырга к...
чеби йомырка эченнән чыгарга кирәк икәнен ничек белсә, ул да бу ябык җирдән котылырга кирәклеген аңлый иде. Шуңа да, шул бичара чеби кебек үк, берничә тапкыр чыгарга омтылыш ясап карады. Аның шул чүпрәк аша типкән көчсез генә тавышын ишетте дә инде Хәйдәр. Кыз тәнен ураган чүпрәкләрдән бик озак арына алмый азапланды. Ирләр кызыл балчыкка тыгызлап урнаштырган ләхет такталарының нәрсә икәнен дә, алардан ничек котылырга икәнен дә белмичә, күп вакытын һәм көчен сарыф итте. Ул, йомырка кабыгын чукып чыгарга азапланган чеби кебек, бераз чәбәләнеп ала да, тагын аңын җуя... Аннары тагын ниндидер омтылыш ясый, тагы китеп бара... Бик озак азаплангач кына ул такталарның берсен кубара алды һәм шунда гына үзенең кайда икәнен бераз аңышты. Билгеле, җирләгәннәрен аңламады ул, әмма җир астында ятканын белде. Курку дигән әйбернең тамчысы да юк иде – бу халәттән узган иде кыз. Аңлап эшләде дип әйтү дә дөрес түгелдер. Бары тик үзәккә үткән салкыннан котылу кирәген белә иде организм. Ул тырышып, ярдәмгә чакырып карады. Кабер астыннан кычкырган мескен тавыш зираттан ерак китәрлек түгел иде шул. Тактаны куптаргач, салкын кабер эченә бәреп керде. Кыз, соңгы көчләрен җыеп, бик кысан гына ләхеттә яткан килеш такталардан котылыр өчен бәргәләнде. Көч-хәл белән кабергә шуышып чыга алды ул. «Әни, әни!» – дип тә, «Әтием!» – дип тә ярдәм сорады. Аны беркем дә ишетмәде. Кабердән чыга алмыйча, бик озак азапланды кыз. Ләхеткә сөялгән такталарга басып менеп җитәм дигәндә генә, кабер эченә берничә тапкыр егылып төште. Егылып төшкән саен ул бер кавымга аңын җуя, әмма яшәргә теләк аны кабат уята. Ул кабат өскә үрмәли башлый... Авыл эчендәге зиратка җирләгән булсалар, салкыннан котылырга теләп, пычранып беткән ак чүпрәгенә уранган кызны, бәлки, кем дә булса күрер иде. Әмма, күрәчәгенә каршы, авыл читендә урнашкан зиратка озатканнар иде шул кызны. Шуңа да мең газаплар белән койма аша үрмәләгән һәм авылга юнәлгән кызны күрүче дә булмады. Ул бераз бара, егыла, үрмәләмәкче була, бер мизгелгә ятып тора, әмма тагын тора, җанны өшеткән салкыннан капланырга теләп чүпрәккә урала һәм тагын китә... Үз акылында эшли дип тә әйтеп булмый, әмма баш миендә үлми калган күзәнәкләр өенең кайда икәнен һәм анда котылу икәнен белә, шуңа да кыз әти-әнисе янына кайта... Авыл эте Дүрткүз генә сизенде тыкрык яныннан кайтып барган кызны, кешеләрне уятырга теләп, буылып-буылып өрде. Төнлә өргән эткә хуҗалары да игътибар итмәде шул – кирәкмәгәндә дә өрә торган гадәте бар иде маэмайның. Кыз мең бәлаләр белән капкадан кергәндә организмны соңгы көчләре ташлап китеп бара иде инде. Ул бикле ишекне берничә тапкыр тартып карады һәм шунда егылды. Соңгы көчләрен җыеп, әнисен, әтисен чакырды, хәлсез тавышы белән ишекне ачыгыз, дип кычкырды. Башы белән ишеккә берничә тапкыр бәрде. Организмнан ис тигәне чыгып бетеп бара иде инде. Кыз үзләренең тәрәзәсен күрде һәм аңлады: тәрәзәгә бәрә алса, ул котылачак. Әмма ул биек, анда кадәр әле барып җитәсе бар. Кыз, ишек яныннан тәрәзәгә таба шуышырга кирәклеген аңлады. Аз гына калды. Тагын бераз гына шуышса, өйдә аны коткарырлар. Аның бит әле яшисе килә. Кызга акылы кайта башлады: кабер эченнән, караңгы зираттан котылып шушында кадәр кайткач, ишегалдында үлеп калу ярамый иде. Ул тәрәзә янына килеп тә җитте, тезләнә дә алды, әмма пыялага кадәр берничек тә үрелә алмады. – Әни! Әни... мин бу... – Әти... ачыгыз... Коткаручы юк иде. Кыз бәләкәй йодрыклары белән тактага суккалады, башы белән бәргәләргә тырышып карады. Актык сулышы чыкканга кадәр ул үзенең исән калачагына ышана иде. Әмма аның актык өмете акланмады. Кызның соңгы тыны газиз, әмма аны кабул итмәгән өе нигезендәге ташка кунып калды. *** ...Кызга тагын бер тапкыр җеназа укыдылар. Фарук та, Наҗия дә моны күрә алмады. Наҗия кызының мәетен бирмичә бик каты дулагач, районнан кайткан табиблар аңа ниндидер укол кадап йоклатты да шәһәрдәге психик авырулар сырхауханәсенә озаттылар. Фарукны исә район хастаханәсенә алып киттеләр, ул йөрәге тотып егылган иде.