ялгышмый иде. Бала күтәреп, аның кызы Фирүзә кайтып килә. Ул, мич караганда яулыгы асты...
ялгышмый иде. Бала күтәреп, аның кызы Фирүзә кайтып килә. Ул, мич караганда яулыгы астыннан чыгып тузгыган чәчләрен дә рәтләмичә, күлмәкчән генә, аягына тирән эчле ялтыравыклы галошын эләктереп, урамга атылды. – Кызым! Кызым бәби алып кайта! – Ул, көчкә йөри торган аякларын алкан-чалкан китереп, кабалануыннан бер-ике мәртәбә егылып, кызына каршы йөгерде. Галошы эченә кар белән су кереп тулды. Аңа игътибар да итеп тормыйча, кызын барып кочаклады. – Кызым, бәбиләдеңмени?! Әни булуың белән котлыйм! Ничек, кайда бәбиләдең? – Әсмабикә, автомат кебек тырылдатып, әллә ничә сорау биреп, Фирүзәнең кулындагы баласын алды. – Кем туды? Нинди исем куйдың, бик еламыймы? И минем бәләкәем! Минем улым булган. Әнисенең ярдәмчесе булыр, Ходаем шөкер итсә! Менә, улым, өеңә кайттың! – Әсмабикә «бисмилласы» белән ишекне ачып, эчкә керделәр. – Хәзер, кызым, коендырабыз. Ул бәләкәй учактагы казаннан алдан ук әзерләп куйган ләгәнгә җылы су алып салды, кулы белән тикшерә-тикшерә, салкын су өстәде. Аннан күптән әзерләп куйган бала чүпрәкләрен, сандыгыннан алып, җылынырга элеп куйды. Ул арада Фирүзә, елаган баласының юрганын сүтеп, тиз генә әнисе биргән җылы коры чүпрәкләр белән өстен алыштырып, күкрәген каптырды. Баланың тамагы ачкан булган, ахры. Күкрәкне кабуга елавыннан туктады һәм бераздан йокыга ук талды. Алар, йоклаган баланы уятмаска тырышып, шыпырт кына сөйләшүгә күчтеләр. Фирүзә улын үзе йоклый торган караватка салды. Әнисе лапаска чыгып коры утын алып керде һәм бәләкәй учак казанына су салып, астына ягып җибәрде. – Кызым, синең тамагың да ачтыр инде. Әйдә, Ильяс йокласын! Мин, син кайтасың дип, тәмле итеп эчәге бөккәне пешергән идем. Син яратасың бит аны, әнис белән! Хәзер барысын да сөйлә. Кемнәр балаңны киендерде, юрган биргәннәр. Ходаем рәхмәте, дөньяда әйбәт кешеләр бар инде, рәхмәт яусын инде үзләренә! Кем алып кайтты? – Әсмабикә кызын тагын сораулар белән күмде. Бик кайгырган иде инде ул ничек бәбиләр дип. Менә барысы да әйбәт булды. – Кызым, син аша, ял ит! Мин тиз генә, бер-ике бөккән алып, Алтынбикә әбигә хәер кертеп чыгыйм әле. Синең хәлләреңне, кайда ничек азапланып бәбиләвеңне, укыган җиреңнән машина белән бүлнискә алып барып салуларын сөйләрмен. Ә ул боларның барысын да түкми-чәчми Муззакирга җиткерер. Ә анысы синең ничек вакыты җитмәгән килеш бәби алып кайтканыңны фермада иптәшләреңә сөйләр. И Ходаем, өстебезгә авыр гөнаһ алабыз инде. Кичер инде син безне бу гөнаһларыбыз өчен! – Әсмабикә, күңеленнән ниндидер дога укып, Алтынбикә әбиләргә кереп китте. * * * Менә өч ел гомер дә үтеп киткән. Ильяска өч яшь тулачак. Фирүзә өчен авыр еллар булды ул. Азрак хәл җыюга, үзенең эшенә фермага чыкты. Еллар да авырайды. Колхозда акча түләми башладылар. Хәер, аның түләрлек акчасы да юк иде инде. Ит, сөт һәм икмәк бәяләре җитештерүгә киткән чыгымнарны капларга да җитмәде. Авыл хуҗалыгы, күләгәдә үскән үсемлек кебек, аңа кирәкле энергия ресурсларының капкачы астында калып, алар өстенә калкып чыга алмыйча зәгыйфьләнде, бөтенләе белән бурыч сазлыгына чумды. Аңа карап авыл халкы эшен ташламады. Һәр көн үзләренең эшләренә чыктылар. Гаиләсендә ир-атлары булганы үзенең йорт хуҗалыгын арттыруга игътибар бирде. Күпләр, мал-туарларын арттырып, шуннан өстәмә файда алдылар һәм кергән акчасына кирәк-яракларын әвеш-тәвеш китереп бардылар. Ул елларда Фирүзә эштән фуфайкасы эченә сөт тыгып кайтты. Алып кайткан сөт балага да, үзләренә дә ботка пешереп ашарга җитә иде. Үзләренекенә һәм ташландык бакчаларга сатар өчен бәрәңге утырттылар. Әнисе авырдан гына йөрсә дә, күп итеп каз үрчеттеләр. Ильяс тәпи йөри башлаган елны, әбисе белән каз бәбкәләрен көткәндә, аны ата каз талады. Ботын шундый итеп эләктергән, бөтен аягы кара янып чыккан. Ярый әле ыштаны калын булган, аягын имгәткән булыр иде. Шуннан соң казлар белән бер атналап Фирүзәнең берүзенә азапланырга туры килде. Әбисе казлар янына чыга башласа, Ильяс аңа чытырдатып ябыша һәм бөтен күрше-тирәгә ишетелерлек итеп елый башлый.