һәм сез, аны эшкәрткән өчен, үзегезгә хезмәт хакы эшләрсез! Мин монда башка нәрсә күрми...
һәм сез, аны эшкәрткән өчен, үзегезгә хезмәт хакы эшләрсез! Мин монда башка нәрсә күрмим, – дип, залга сөзеп карады. Александр Петровичка Казан кешесенең булачак эшчеләренә әйткән сүзләре ошамады. Ул сөйләгән саен, чырае сытыла барды. Аның башка эш планы турында ишетәсе килгән иде. Бу кеше үзенә файда гына эзләячәк, ләкин ул аны тапмаячак дип уйлады һәм, кабат торып басып, үзенең алдында утыручыларга активрак булырга кушты. – Әйдәгез, иптәшләр, тагын нинди сорауларыгыз, теләкләрегез бар? Әйдәгез, ачыктан-ачык сөйләшик! Фирүзә җыелыш барышында барлык сөйләүчеләрне дә дикъкать белән тыңлап утырды. Барысы да бик дөрес сөйли. Ләкин алга таба ничек эшләү турында берсе дә тәгаен генә әйтә алмады. Казан кешесенең сөйләве буенча ул шуны гына аңлады. Колхозда бернинди дә яңарыш булмаячак. Александр Петрович әйткән колхозны коткарып калу дигән нәрсә аның уенда бөтенләй күренми дә. Киресенчә, күпмедер вакыт ул аны ахырга кадәр сыгачак һәм солы апарасын сыкканда чыккан кылчыкны ыргыткан кебек калдырып китәчәк. Аңа нәрсә ул авыл! Бармы ул авыл, аның халкы ничек яшәячәк? Тормышка дәртләнепме йә, күңел төшенкелегенә бирелеп, ата-бабадан калган һәм үзе казынган йорт-җирләрен калдырып, башка җирләргә күчеп китәме, аңа барыбер булачак! Юк, болай булырга тиеш түгел! Үзебездә бер чын хуҗа табып, эшне төбе-тамыры белән үзгәртеп эшли башларга кирәктер. Әгәр дә хәзер бу турыда әйтмәсәм, аннан, бәлки, соң булыр, дип, Фирүзә кулын күтәреп сүз сорады. – Александр Петрович, минем сезгә һәм авылдашларыма әйтер сүзем бар иде. – Әйдә, әйдә чык менә монда – трибуна артына! Син – хуҗалыкның баш белгече, – диде Александр Петрович, Казан кешесе аңларлык итеп. – Син колхозның эчен, тышын яхшы беләсең. Хәзерге шушы минутларда сезнең колхозның алдагы көннәрдә яшәү-яшәмәве хәл ителә. Киләчәктә хуҗалыкны ничек алып бару турында үзеңнең фикерләреңне һәм булачак хуҗаларга колхозыгызны үзгәртеп кору турында тәкъдимнәреңне әйтеп китсәң әйбәт булыр иде. – Ул, урыныннан чыгып, сәхнәдә урнашкан трибунага менәргә ярдәм итеп, Фирүзәгә кулын сузды. Фирүзә бер мизгелдә куркып та, каушап та калды. Ләкин ул бик тиз узды. «Юк, син әйтергә тиеш», – дип, үзенең күңелен тынычландырды һәм башын горур гына тотып, ныклы адымнар белән сәхнәгә юнәлде. Фирүзә сүз сорауга, халык бер кат шаулашып алды. Ә инде ул трибунага барганда, зал тынычланып, аның аяк тавышларының тигез шакылдавына гына күмелеп калды. Фирүзә Александр Петровичның ярдәмгә сузган кулыннан тотып, сикереп үк дип әйтерлек сәхнәгә менде. Аның куллары тагын да көч һәм күңеленә ышаныч өстәде. Ул трибуна артына килеп басканда, йөзе тыныч һәм күз карашы уттай очкынланган иде. Фирүзә бер залда утыручы авылдашларына, бер Александр Петровичка карап алды һәм, бик каты кычкырмыйча гына, тигез һәм нык тавыш белән сүзен башлады: – Иптәшләр, авылдашларым! Мин җыелышта бар сөйләүченең сүзен ныклап тыңлап утырдым. Барысы да дөрес сөйли. Ялгышлар һәм эшләнмәгән эшләргә сәбәпләр бик күп. Ләкин шунда берсе дә алга таба ничек эшләргә кирәге турында бер сүз дә әйтмәде. Шулай ук безнең булачак генеральный директор да. Әйе, без аның кул астында эшлисе кешеләр. Ләкин аның Нурулла абыйга биргән җавабында шунысы ачык – ул халык өчен берни дә эшләмәячәк. Аның безгә бирәчәк хезмәт хакы көнгә бер мәртәбә кибеткә барырга да җитмәячәк. Яшәр өчен мал тотарбызмы? Ә ничек! Менә сез уйлап карагыз әле Нурулла абый турында гына. Ул көне буе тракторда, бер таңнан икенче таңга кадәр комбайнда. Ничек һәм кайчан ул үзенең малларына азык әзерләячәк? Колхозның җирләре безнең пай җирләреннән тора. Димәк, безнең җирләр колхозда арендада. Аренда өчен безгә колхоз түләргә тиеш һәм түләде дә ул аны. Ә Рәис Зәйниевич нәрсә ди?! Кыскасы, Александр Петрович һәм авылдашлар! Колхозыбызны бу юл белән таркатырга ирек бирмәскә кирәк. Александр Петрович, – диде Фирүзә, аңа таба борылып, – сез безгә әйбәт хуҗа табыгыз! Ә без, колхозның бурычларын түләү өчен, дәүләттән кредитлар алырбыз. Аннан соң сез, дәүләт тарафыннан крестьян хуҗалыклары турында программа бар, дидегез.