Җыелыш билгеләнгән вакытта башланып китте. Беренчелекне колхоз рәисе Ринат алды. Аның с...
Җыелыш билгеләнгән вакытта башланып китте. Беренчелекне колхоз рәисе Ринат алды. Аның сүзләре буенча, соңгы елларда колхозның икътисади ягы бик каты какшаган. Ул аны авыл хуҗалыгы җитештергән продукцияне сату бәяләренең бик арзан булуына бәйләп калдырды. Шул ук вакытта ягулык әйберләренең, техникага кирәкле җайланмалар артык кыйммәт булганга, күп техниканың таралганын һәм аларның кыр эшләре вакытында эшләмәве аркасында икмәк, азык культуралары уңышларының төшүенә, үз чиратында, сөт, ит җитештерүнең кимүенә китергәнен әйтеп китте. Болар барысы да колхозчыларның хезмәт хакларын киметкәнен һәм шул хезмәт хакын вакытында ала алмаулары, колхозчылар арасында хезмәт дисциплинасының какшавына китереп чыгарганын ачынып сөйләде. Аннан соң Александр Петрович, Ринатның сүзләрен йомгаклап, чынлап та авыл хуҗалыгы җитештергән товарларның сату бәясе белән авыл хуҗалыгын алып бару өчен кирәкле товарларның бәяләре арасында бик зур аерма ятканын һәм дәүләтнең бүгенге көндә бу аерманы бетерергә бернинди дә чара күрмәвен бик зур аяныч хәл дип белдерде. Үзенең чыгышында ул, авыл халкының бүгенге көнгә хәтле ничек дәүләт сыртында яшәгәнен аңлатып, хәзергә кадәр колхоз милкенә ят итеп каравын да әйтеп китте. Ахырда Александр Петрович хуҗалыкның күп оешмаларга зур бурычка батканын әйтеп, аны бөтенләй таркатмыйча калдырыр өчен, Казан заводына арендага бирергә уйлаганнары турында хәбәр итте. Ул бер-ике минутка сөйләвеннән туктап калды. Үткен карашы белән каршында утыручы колхозчыларның йөзләренә карап чыкты. Аның күңеле нигәдер тырнала иде. «Менә шушы минутта бу авылның язмышы хәл ителәчәк. Казан кешеләре авыл халкын аңларлар микән? Көнкүрештәге ихтыяҗларын аңлап, аларга ярдәм кулларын сузарлармы?» дигән уйлар аны борчый иде. Ул тагын бер кат карашы белән залда утыручыларга күз салды да, үзе белән янәшәсендәге, бүгенге тормышыннан канәгать булганы күренеп торган урта яшьләрдәге кешегә кулы белән ишарәләп: – Рәхим итегез, Рәис Зәйниевич! Бу – сезнең булачак генераль директорыгыз. Хәзер ул сезне үзенең программасы белән таныштырыр, – дип, аны трибунага чакырды. Рәис Зәйниевич, эре генә басып, трибуна артына чыкты. – Исәнмесез! Мин сезне үземнең канатым астына алмакчы булам. Монда сөйләүләр буенча, мин шуны аңладым: сезнең эшләр хөрти икән! Сезнең коры җирегез, ачтан аяк сузарга торган малларыгыз һәм ватылып беткән, йөри алмый торган машиналар паркыгыз гына калган. Ләкин шулай да, без бергә эшләсәк, авылыгызны әзрәк җанландырырбыз дип уйлыйм. Кыскасы, эш барышында танышырбыз! Сездән безгә продукция кирәк. Ә без сезгә, шул продукцияне җитештергән өчен, хезмәт хакы түләрбез. Мин сезгә артыгын түли алмаячакмын, чөнки, үзегез күреп торасыз, хуҗалыкны алып бару өчен күп чыгымнар тотылачак. Баштан ук әйтеп куям, ел дәвамында минималка түләячәкмен, ә ел ахрында, күпме экономия ясыйсыз, шуның егерме проценты сезнеке. Әгәр ясый алмасагыз, инде үзегезгә үпкәләгез! Менә шундый программа, калганын мин сезгә вәгъдә итә алмыйм. Сораулар булса, хәзер үк бирегез, соңыннан аңламадык диярлек булмасын. – Минем соравым шул, – дип кычкырды зал уртасыннан Нурулла абзый. – Минем гаиләмдә алты бала, шуңа күрә дә ике сыер, утызлап сарык асрыйм. Чөнки аларны ашатырга, киендерергә дә кирәк. Үзем тракторист, комбайнёр. Безгә үзебезнең малларны асрау өчен азык мәсьәләсе ничек була һәм пай җирләре белән нәрсә булып бетә? Бөтен зал, шау килеп, аңа борылып карады. – Әйе, ул дөрес сөйли! Без – авыл кешеләре, малсыз яши алмыйбыз. Чынлап та, икмәк һәм печән яклары ничек була инде безгә? – дип, өстәп кычкырды арткы рәтләрдән берсе. Зал бу сораулардан шау-гөр килеп алды да, тып-тын калып, карашын трибуна артындагы кешегә юнәлдерде. – Әйе, сез, авыл кешеләре, малсыз яши алмыйсыз. Шуңа күрә дә башта тиз генә ферма маллары өчен азык әзерләргә кирәк, аннан соң инде үзегезнең малларга күпме телисез. Ә икмәк мәсьәләсенә килгәндә, дәүләт бәясе белән сатып бирербез. Пай җирләре белән нишләмәкче буласыз?! Аны эшкәртергә сезнең техникагыз да юк. Ә без аны хуҗалык техникасы белән эшкәртербез