кайчаннан бирле белә. Аларның әлеге көйдән яралган икәнен дә белә ул. Шулай булмаса, бу...
кайчаннан бирле белә. Аларның әлеге көйдән яралган икәнен дә белә ул. Шулай булмаса, бу кадәр серле матурлык каян, каян килер иде дә, шултиклем моң каян җыелыр иде бөтенесенә? Кешеләр дә көйдән туалар. Тик нигәдер аларның гомере кыска була. Аннары алар елый белә. Чәчәкләр дә, яфраклар да, үләннәр дә елый белми. Ә кешеләр һаман елый белә. Нигә икән? Малай, гармунына капланган солдатка ярдәм итә алмавыннан гаҗиз булып, кызгану һәм мәхәббәт хисе белән озак карап тора. Ә инде солдат яңадан уйный башлагач, әллә ни була малайга, ниндидер серле көч бөтереп алгандай, ул кинәт урыныннан куба да һични күрми урам буйлап йөгерә, басу капкасын уза, кыр юлы буйлап урман ягына китә, шундагы бер агач төбенә ятып, туйганчы елый. Тынычланып кайтыр юлга чыкканда ул, беренче тапкыр күргәндәй, офык читеннән күтәрелеп килүче зур кызыл айга хәйран булып карап тора. Аннары, шундый ук гаҗәпләнү белән, караңгылык эченнән ап-ачык беленеп торган ак каен кәүсәләренә, бормаланып киткән елтыр суга, тын һәм серле кырларга, авыл утларына, хисапсыз йолдызларга карый, һәм күңелен дулкынлану биләп ала: болар һәммәсе дә чын бит, дип уйлый ул, мин аларны күрәм, аларны аңлыйм; ул үзенең бөтен-бөтен нәрсәне дә өзелеп яратуын тоя, ул үзенә шушы төндә ниндидер сер ачылганын тоя: моңарчы күрмәгән төсләрне күрә бит ул хәзер, моңарчы ишетмәгән меңләгән авазлар колагын иркәли әнә, ә күңелендә шундый моң, җиһанның мәңгелек сагышы – тормыш дигән нәрсәне аңлаганнарда гына мондый моң буладыр. Тик ул барыбер яратачак аны – тормышны. Елый-елый булса да яратачак. Талип уйный да уйный. Ә мин кайчандыр дустым сөйләгән шушы вакыйганы – аның әрнүле балачак хатирәсен хәтерләп утырам. Аннары уйларымны уйлыйм: нигә безнең борынгы җырларыбыз моң-зар белән тулы икән? Нигә алар шултиклем әрнүле? Ул җырларны кем чыгарган? Һәм аларны онытып барабыз түгелме соң? Халкыбызның ядкарен, рухын саклап килгән җырларыбызны яратканнар сирәгәя бара ич. Яшьләрнең колагына шалтыравык көйләр ятышлырак хәзер. Талип шикелле нечкә күңелләр кимегәннән-кими бара. Адәм баласын моңлы итәр вакыйгалар юк микәнни соң бүген? Талип уйный да уйный. Мин һичнигә игътибар итмичә карап торган җирдән кинәт сискәнеп куйдым: урамның нәкъ уртасыннан йөгереп барган чуар футболкалы малай, баян тавышын ишетеп, ахрысы, кинәт туктап калды, койма янына килде һәм, ике кулы белән рәшәткәгә тотынып, тәрәзәгә текәлде. Миңа аның зур итеп ачылган күзләрендә гаҗәпләнү, сөенү һәм мәрхәмәт чагыладыр сыман тоелды. Аны нигәдер юатасым, башыннан сыйпыйсым килеп китте. Талип уйнап бетергәнче, малай урыныннан кузгалмады. "Мәйдан" журналы архивыннан.