да ди. Тик ананың соңгы васыятын хаклап, туган хакын санлап, туганнарча тату яшәргә бул...
да ди. Тик ананың соңгы васыятын хаклап, туган хакын санлап, туганнарча тату яшәргә була бит. Зөләрәнең көнчелеге туганлык хисеннән өстенлек алды. "Синең тормышың болай да түгәрәк! Эшең әнә нинди әйбәт! Әнә нинди ир эләктердең! Ә мин арада бер бәхетсез! Ни ир кисәге айный алмый, ни балам юк!" − дип язмышыннан үч ала алмаганга каһәрләнеп, бер гаепсезгә сеңлесен битәрләде. Әни сине яратты, мине юк, менә хәзер миңа өй аша булса да әнидән өлеш чыгарга тиеш, дип анасының рухын борчырга да курыкмыйча, авыр сүзләр әйтте. Ә Гөләрага калса, аналары аларны бишесен дә тигез яратты, берсен дә аермады кебек. Апасы туганы белән арасын өзәргә сәбәп кенә эзләде ахры. Милек малын туганлыктан да ничек өстен күреп буладыр ул, Гөләра аңламады. Ата малын бүлә алмыйча дошманлашкан туганнар турында ишеткәне бар иде, тик үзем бу көнгә төшәрмен, дигән уйны башына да китергәне юк иде. Зөләрә уртак йортка гына түгел, араларындагы чиккә дә ачып булмаслык тимер йозак элде... Тик, дөнья малын табып була, туганнарны гына табу икеле, дип әйтүче ялгышмаган шул. Илен белмәгән игелексез, халкын белмәгән холыксыз, нәселен белмәгән нәсәпсез хәлендә калмасбызмы соң, туганым?! ...Бер яктан татлы да, икенчедән авыр да хатирәләргә бирелеп, йозагын ватып керердәй булып, йорты әйләнәсендә күпме зарыгып йөрер иде, Гөләра кызым, синме бу? дигән тавышка сискәнеп, хатын артына борылып карады. Көянтәсенә чиләкләрен тагып, күршеләре Рәфига апа суга чыгып бара иде. Кул биреп күрешкәч, хәл-әхвал сорашкач, күрше карчык Гөлараны үзенә керергә кыстады. Гөлара шатланып риза булды. Суга барып килделәр дә Рәфига карчыкның зур булмаган җылы өенә уздылар, яңа судан чәй куйдылар. Мәрхүмә Мәнзүмәдән бераз гына яшьрәк Рәфига карчык, яше барса да, әле үз көчендә иде. Балалары кыш чыгарга чакырса да, кышларны да ялгызы гына чыга. Хәтта иптәшкә кәҗәсе дә бар. Күрше карчыкны күргәч әнисен күргәндәй сөенгән Гөләра коймак белән сөтле кайнар чәй эчте, әбинең сорауларына җавап бирде. Ике туганы хакында сүз чыккач кына Гөләраның карашына тагын моң иңде. "Кит аннан! Бу хәтле дә булыр икән бу Зөләрә! – дип әби бот чапты. – Тәки кертми бит сине үз йортыңа!" Гөләра бу сүзләргә җавап таба алмады. Бу хакта уйлый-уйлый инде үзенең дә башы каткан иде. "Бөтен авыл шак ката бит бу хәлгә! Бөтен авыл гыйбрәт ала! Инде әйтеп тә караганым булды бу Зөләрәгә, туган хакын санламасаң ходайдан курык, дип. Аңламагач аңламый икән кеше!... Холкы белән нәкъ дәү әниегез бу апагыз! Нәкъ Мәнзүмәнең мәрхүмә кайнанасы! Шундый ук дөнья малына бик хирыс нәрсә иде. Мәнзүмәгә тормыш көтәргә бер ирек бирмәде. Сез бәләкәй идегез әле, хәтерләмисездер. Охшаса да охшар икән!" Әбинең тәрәзәсеннән үзенең йозаклы йорты күренеп кенә торса да, Гөләрага Рәфига карчыкта рәхәт иде. Хәтта моңа хәтле туктамый сызлаган йөрәге дә бераз басылды кебек. Рәфига карчык күршеләренең рухына багышлап, бөтен шартын китереп дога укып алгач, Гөләра хәер-сәдакасын биргәч, аның күңеленә ниндидер талгын тынычлык кайтты. Әйтерсең дә ул туган йортыннан күршесенә хәер бирергә генә кергән. Әйтерсең дә, тиздән чыгар да, миченә ягып җибәрер, әнисе яратканча мәтрүшкәле чәй куяр... Газиз кешесенең елын коръән укытып, аш үткәреп, төп йортта уздырырга иде дә нияте, барып чыкмады шул. Әниләренең елы икәнлеген белә торып та, Зөләрә белән Диләрә күренмәде. Гөләраны төп нигезгә аяк бастыручы булмады. Ярый инде, бу ямьсез хәл апаларының намусында калсын. Ходай Гөләраның кылган догасын, атап биргән хәер-сәдакасын кабул итсен, ата-анасының, туганнарының каберләрен нурлы кылсын. Апаларыннан аермалы, Гөләра изге бурычын үти белә. Гөләраның туган йортына кайтып керергә теләве шул хәтле көчле иде (чыпчык та бит чыбыгым, ди, карга да бит, каеным, ди), ул хәтта апалары өйне сатып җибәрсә иде, дип тә теләгәне булмады түгел. Чит кешеләр яшәсә, анда еш булмаса да кайтып йөрергә булыр иде... Менә бит ничек! Чит кешеләрдән кайчак туган бирә алмаганны өмет итәсең! Кайчак чит кешеләр туганнан да якын була икән!