Кәримнең хәрби комиссариатта булуы, җавап табудан бигрәк, сорауларны арттырды гына. Чөн...
Кәримнең хәрби комиссариатта булуы, җавап табудан бигрәк, сорауларны арттырды гына. Чөнки Сәхибулла турында белгән мәгълүматлардан тыш, бернинди яңалык та ишетмәде ул анда. Һәрхәлдә, Самат аннан күбрәк яңалык көтә булса кирәк. Ә монда, әнә, булган документларны да югалтканнар, дип уйлады ул, эш урынына барышлый… * * * Берничә көннән Самат пләмәше Рафис һәм аның иптәше Сәлим белән «сәпит»кә утырды да, узган ел чистартылган урман делянкасына юл тотты. Ярты сәгатьләп баргач, агач тамырлары тырпаешып яткан җиргә килеп җиттеләр. Кайчандыр шаулап урман үскән урын шәп-шәрә калган. Анда-монда ботак-сатак өемнәре, куптарылган агач тамырлары караеп күренә. Сәлим: – Ү-үнә тегендә, теге зур имән төбе янәшәсендә таптым мин ул төймәләрне, – дигәч, «сәпит»ләрен юл читенә аударып калдырдылар да трактор чылбыры белән ерткаланган, агач тамырлары сөйрәгәндә умырылган җирдән имән төбенә юнәлделәр. Килеп җитеп, тамырның арткы ягына чыккач: – Менә шушыннан таптым, – дип, Сәлим бармагы белән җиргә төртеп күрсәтте. – Төймәле уйнагач, төймәләр дифисит бит. Эреле-ваклы күгәргән төймәләрне кесәгә җыеп салдым да… – Ничәү иделәр соң? – Санап тормадым. Ун-унбишләп бар иде бугай. Шунда Рафис, җиргә иелеп, нидер алды. – Менә тагын берне таптым, – диде ул, Саматка күгәргән тимер кисәге сузып. Әйе, бу йолдызлы төймә солдат киеменнән иде. – Тагын караштырыгыз әле, бүтән әйбер юкмы? Җиңел урман туфрагын актара торгач, тагын ике-өч төймә һәм ниндидер череп таркалган тукыма кисәкләре килеп чыкты. Самат аларны пөхтәләп кенә кулъяулыгына төрде дә кесәсенә салды… Кайтканда сөйләшмәделәр. Саматның үз уйлары иде. Болай булгач, аның шикләре дөрескә чыга түгелме? Табылган төймәләр, медальон һәм тукыма кисәкләре Сәхибулланыкы булуы көн кебек ачык. Тик сугышта хәбәрсез югалган кешенең кием-салымы каян килеп чыкты икән Аланлыкка? Әллә соң бергә хезмәт иткән полкташы алып кайтты микән? Алай дисәң, солдатның шәхси әйберләрен ул ни өчен агач төбенә күмеп калдырды икән? Әнисенә, һичьюгы авылдашларына тапшыра ала бит югыйсә. Юк, монда ниндидер сер бар. Урман чистарткан кешеләрдән сорарга кирәк булыр. Тагын нәрсәләрдер тапканнардыр, мөгаен. Самат өйгә кереп тормады. «Сәпит»кә атланып, үзләреннән ике чакрым ераклыктагы Тирәкле авылына юл тотты. «Искра» колхозының үзәге булганлыктан, колхоз идарәсе шушы авылда урнашкан иде. Саматка бу юллар бик таныш. Үзләрендә сигезьеллык мәктәпне тәмамлагач, ике ел Тирәклегә йөреп укыган иде бит. Самат фермада колхоз рәисе Газыймны очратты. Яшь кенә икән үзе. Итагатьле күренә. Әллә таныш түгел кеше белән генә шулаймы икән? Ничек булса да, беренче карашка уңай тәэсир калдыра. Нариман шикелле дуамал «прит»тән соң «Искра» колхозчылары өчен зур табыштыр бу. Хәер, кем белә, эшли башлаганда алар барысы да бер төсле булалар. Соңыннан, эшнең җаена төшенгәч, дәүләтне дә, халыкны да сыга башлыйлар. Самат, гозерен сөйләп, Газыймны бимазалыйсы итмәде. Кызу эш вакытында вак-төяк сораулар белән җитәкче кешенең башын катыруны килештермәде. Шуңа күрә, җаен туры китереп, шул тирәдә йөрүче терлекчеләрдән урман делянкасын кемнәр чистартуы турында кызыксынды. – Урман чистартучыларның бригадиры Хәйри абзый әнә тегендә силос базларын чистарта, – дип, трактор гөрелтесе ишетелеп торган якка күрсәтте бер яшь кенә терлекче. Хәйри абзый дигәннәре тәбәнәк кенә гәүдәле, төптән юанрак кеше икән. Телгә бик җор булганга, Саматка аның белән әңгәмәгә керү авыр булмады. Чыннан да, делянкада эшләүчеләр сәер табылдыкка очраган икән. Лесхоз бульдозерчысы Иванов, агач төбен чистартканда, ниндидер сөякләр актарып чыгара. Аларга игътибар итмәгән дә булыр иде, ләкин кеше башы сөяге дә килеп чыккач, табылдык янына башка эшчеләрне дә чакыра. Шушыңа кадәр сабыр гына тыңлап утырган Самат әңгәмәдәшен кабаландыра башлады: – Шуннан, шуннан, Хәйри абзый, сөякләрне кая куйдыгыз соң? Хәйри аның кызыксынуына артык исе китмәде сыман: – Кая куйыйк? Тирәкле зиратына кабер казыдык та шунда күмдек. – Исеме билгесез кешене шулай күмәргә ярыймы соң?