– Син урман хуҗалыгына кысылма! – дип кырт кисте Наил ачу белән, бөтен йөзе үзгәреп.
– Син урман хуҗалыгына кысылма! – дип кырт кисте Наил ачу белән, бөтен йөзе үзгәреп. Фирүзә, тавышының югары, каты сүзләргә чыгып баруын сизеп: – Ярар, алда нәрсә буласын Ходаем күрсәтер. Тәмле төшләр! – дип, йокы бүлмәсенә кереп китте. * * * Нәрсә җитеп бетми соң монда? Нәрсә яшерәләр болар? Әллә чынлап та урланганмы? Алай дисәң, бернәрсә дә ватылмаган. Ачкыч ике генә кешедә. Директор белән мастерда. Директор кунакта булган. Алар иртә белән генә таралышканнар. Мансурның әйтүе буенча, машина чык төшкәнче килгән. Димәк, директорга гаеп тагып булмый. Мастер өендә үзе генә булган, хатыны балалары белән шәһәргә кунакка киткән. Шулай итеп, дәлилләр мастерның гаепле икәнен күрсәтә. Ул булмаса – кем? Кем ачкыч яраткан, кемдә ул ачкыч?! – Мансур килеп кергәндә, участковый шул сорауларны кәгазьгә төшереп, карандашы белән сызгалап утыра иде. Ул, Мансур килеп кергәч, башын күтәреп, шатлангандай булды. Үзенең сораулы сызымнарын күрсәтте. – Нишлибез, нәрсәләр белешә алдың? – Яңалыклар юк. Мин мастерга иртәгә хәтле уйларга куштым. – Менә кара, сызым буенча да төп гаепне исбатлый торган дәлилләр аның өстендә. Әгәр дә югарыдан урман хуҗалыгына бирелгән заказ вакытында үтәлмәсә, директорны гаепләячәкләр һәм эшеннән дә алырга мөмкиннәр. Бу вакытта кем ота? Мастер! Ул директор урынын алырга мөмкин. Ләкин ул бер нәрсәне уйлап бетермәгән: урлаган өчен кемдер җавап бирергә тиеш. Шулай булгач, бөтен гаепне аның өстенә утыртабыз һәм, документларны тутырып, прокуратурага җибәрәбез. Менә хәзер үк утыр да шушы эш белән шөгыльлән. Аңламаган сорауларың булса сорарсың! Минем барып киләсе эшем бар әле, – дип, Дамир чыгып китте. Мансур, папкасындагы һәм Дамир абыйсы калдырган протоколларны җыеп, аларны рәткә терки башлады. Ул кабат язарга ручкасын эзләгәндә, кулына Наилнең утка түләгән квитанциясе эләкте. Ничек төшеп калганнар соң болар? Ничек аңларга моны? Наилне бутарга уйлаганнармы? Нигә машина туктаган җирдә тартылмаган тәмәке һәм язу ята. Ул аны үзе ташламас бит инде. Наил урлаган булса, кем аңа ачкыч биргән? Әллә мастер үземе? Әгәр ачкыч табылса, ул бөтен сорауларга да җавап бирер иде. Кабат Наилләргә барырга, Фирүзә белән очрашыргамы? Юк, ул Фирүзә белән башка очраша алмый. Ул аны күралмый, тагын да әллә нинди сүзләр әйтеп куюы бар. Яшьлегендә беренче тапкыр Фирүзә белән таң каршылаган минутларына пычрак кертәсе килми иде. «Ничек булган, шулай калсын Фирүзә минем күңелдә», – дип, Мансур Дамир абыйсы кушкан эшкә тотынды. Ике атнадан соң мастер Рамилне милициягә ябып куеп, өченче атнасында судта бер елга ирегеннән мәхрүм иттеләр. * * * Көннәр көзгә керде. Басуларда шаулаган игеннәр урынында саргаеп, тырпаеп утырган камыллар, кыр читләренә чыгарып куйган салам эскертләре торып калды. Кайчак аларга еракларга юл тотучы кыр казлары, торналар, икмәк бөртекләре эзләп, ял итәргә төшкәли. Урыны белән сукаланган басулар һәм хәтфә палас кебек яткан яшел көзге уҗымнар кырга ямь өсти. Уҗым басуында бик еш кына, кышка ныгып үсеп җитәргә дигәндәй, куян балаларының сикергәләгәне күренгәли. Тау, ерганак кырыйларында, мал аягы эләкмәгән җирләрдә үләннәр, вакыт җитте инде, картайдык дигәндәй, төрле төсләргә кергәннәр. Кыяклы печән үләннәре – аксыл соры люцерна, клевер кебекләре яшел кара-кучкыл төсләргә кереп, озакламый киләсе карлы, җилле бураннарны көтәләр һәм, үз тирәләренә, очларына хәтле капларлык кар көртләре җыеп, киләсе язга шул җыелган кар суларының дымы белән яңа көч алып үсеп китәргә җыеналар. Мал аягы эләккән көтүлекләрдәге төбенә хәтле кыркылган үләннәр, көзге мул яңгырлардан туенып, кышка без саргаеп кермибез дигәндәй, киресенчә, яшәргәннәр. Кайбер урыннарда шул яшеллек арасына җәй буена бөҗәкләрнең аз-азлап кымтырыклавы аркасында яфраклары чәрдәкләнеп беткән кызыл атлыклар сибелгән. Аларның тирә-юньгә орлыкларын чәчкән коры сабаклары, искән җилләрдән сызгырып, баганалар кебек утыра. Ерганак эчләрендә шомырт, элмә, карама агачлары, яфракларын куе кызылга буяп, әле яшеллекләрен югалтмаган, куе чытырманлыклар хасил итеп үсеп утырган яшь таллар