«Имеш, Сəлəхетдин башкисəре белəн Мирфатыйх йомыкые, бер сүздə булып, өй борынча йөргəн...
«Имеш, Сəлəхетдин башкисəре белəн Мирфатыйх йомыкые, бер сүздə булып, өй борынча йөргəннəр, əтəч-тавыкларга аракылы ипи таратканнар. Кош-кортлар исерешеп гауга чыгарганнар, өч əтəч сугышып җан биргəн, тавыклар күкəйлəрен үз ояларына салмаганнар. Сырурбикə карчык Тугашлар тыкрыгыннан кычыткан арасыннан бер алъяпкыч күкəй җыеп кергəн. Əгълəмнəрнең күркəсе тончыгып үлгəн. Мəгъмүрəнең ике чебиен тилгəн алган. Кəшифлəрнең аксак бəбкəсе тал тамыры арасына кысылган. Тегермəн буасы артында төлке иснəнеп йөргəн. Тау менгəндə авызында ак тавык иде, ди...» Китə сүзлəр, тарала, кузгала юраулар. Ашлар суына, ясап куйган чəйгə чебен төшə, телевизор онытыла. Киносеансны бүген сəгать ярымга соңга калып башлыйлар... Сүзлəр шуның белəн тəмамлана дип уйлыйсыңмы, кадерле укучым?! Кысылып үлгəн бəбкə өчен дə, тавык урлаган төлке өчен дə малайларны сүгəлəр: «Азынды бала-чага, олыларны санлау юк, өй арасында эш табалмыйлар да йөрилəр менə азып-тузып! Юк, Сəлəхетдин балаларыннан юньле кеше чыкмас... Мирфатыйхныкылар да əллə кем түгел!» «Сəлəхетдин кызы бетчəле битле Фирүзə букчасы белəн чирле бозауны ярган икəн, чак үтермəгəн», – дилəр... Җəмилнең ни эшлəп йөргəнен дə белəлəр! Аның Вəзилəдəн качып фермага төшкəнен, кичке савымга кадəр Сəкинə янында бөтерелгəнен, сыер сава торган аппаратларны көйлəшеп йөрүен, эш беткəч икесенең дə Олы су аръягындагы тау итəгендə «подручком гулять итүлəрен» күреп торганнар да «быел көзгə туй буласы!» дип нəтиҗə чыгарганнар. «Мирфатыйх малае Җəмил Сəлəхетдиннең фелшер кызы Вəзилəне ташлаган икəн, өйлəнергə ата-анасы рөхсəт итмəгəн, ди. Хəзер Мисбах кызы Сəкинə артыннан чаба, имеш...» «Əй аларның əллə кайчан вəгъдəлəре булган инде, Сəкинə унынчыны бетергəнне генə көткəннəр». «Сəкинə чукынчык Җəмиле өчен генə фермада калган икəн əле!» «Гəҗитлəрдə мактап яздылар бит шуны!» (Соңгысын кызлы аналар əйтə, ни генə димə, Мирфатыйх малае Җəмил мактаулы егет!) Мич арасыннан комган тотып йөз яшьлек Зөлəйха карчык чыга, дугадай бөгелеп, учын колагы янына тери: «Ə? Нəрсə? Əмрикəннəр сугыш башлаган диме? Кайда?» Карчыкны көйлəп-чөйлəп чəй янына утырталар, алдына бал-май куялар. Зөлəйха əби тына... Зəйтүн актарып чыгарган баш сөяге дə бик күп сүзлəр кузгата: «Кемнеке булыр икəн? Кайсы бəхетсезнеке? Əй Аллам!» Белмилəр. Онытылган. Исемнəр язып, елларын əйтеп таш кую, чардуганнар бастыру, аларны караштырып тору Язкилде авылында соңгы елларда гына очраштыра иде. Ə болай туа кеше, вафат була, утырып бер елыйлар да догалы авызлары белəн мəрхүмнең исемен кабатлап җир куенына тапшыралар. Əллə шул кадерсезлек өчен усалланып зиратка һөҗүм башладымы изге Олы су?! Ата-бабаларыгызның, борынгыларның исемен яд итмисез дип үпкəлиме? Тарихыгыз чыпчык борыны хəтле генə бит сезнең, Язкилде ваемсызлары, дип ярсыймы?! Тарихы юк халык – юк халык, бүгенгелəр дə хаклы рəвештə иртəгə онытыла. Үткəннəрне хəтерлəүнең юллары бик күп, төрле-төрле, кайчагында ялгыз кабер ташы да еллар, гасырлар өчен җавап бирə... Белмилəр. Онытканнар. Хəтерлəргə тырышмаганнар... Табын янындагы сүзлəр азая, зират турысында сөйлəшə башлауга күңеллəргə курку иңə. Һəркемнең соңгы юлга чыгасы бар... Вəзилə дə курка. Вəзилə җанына тынгы таба алмады бүген. Аның Җəмилгə əйтəсе сүзе бар. Авылдан китəргə телəгенең бер нигезе итеп əнə шул убылып, җимерелеп барган зиратны телгə алмакчы. «Монда калганнарның сөяклəренə дə кадер юк ич, сукыр!» – димəкче ул. Шуңа күрə Вəзилə шашып-шашып урамнар буйлап очтан очка чаба, Олы су ярына төшеп менə, аръякта боегып утырган биек-биек сенаж башнялары артында гына кыз белəн егет йөридер дип башына да китерми. Кызы Сəкинə, егете – Җəмил. Хəйретдин агайның чирлəгəнен ишетсəлəр дə, ышанып бетмилəр, ул агай аларга əкиятлəрдəге үлемсез ил агасы, мəңгелек булып тоела. Хəйдəр белəн Мидхəтнең машина ярыштыруын да кызык тамаша итеп кенə сөйлилəр...
Канал в каталоге Максиметера
4 581 подписчиков · Книги