якларда электəн килеп калган татар кешелəре əллə күпме, ул да өйрəнер əле. Туганнарының...
якларда электəн килеп калган татар кешелəре əллə күпме, ул да өйрəнер əле. Туганнарының өе иркен, үзебездə яшə, дип кенə торалар. Озакламый эшкə дə урнашырга ярдəмлəштелəр. Акрынлап яңа кешелəр белəн дə таныша башлады. Үзбəк халкы – ачык күңелле, кунакчыл халык, тормыш та биредə башкачарак, əйтерсең сугыш җиле кагылмаган. Күп тə тормый күршелəрендə яшəгəн бер үзбəк ире аны кодалый да башлады, хатыны мəрхүм булып, ялгызы калган икəн. Юк, якын да җибəрмəде аны Вəсилə, нишлəп инде бернинди гореф-гадəтлəрен белмəгəн килеш, икенче миллəт кешесенə кияүгə чыксын ди, əти-əнисе мəңге фатихасын бирмəячəк. Туган абыйсының хатыны: "Əй туганым, синең хəзер илең башка, көнең башка дигəндəй, үзбəк халкы бик əйбəт ул, монда аларга кияүгə чыгып, рəхəт яшəгəн татар, башкорт кызлары əллə күпме", – дип димлəргə керешкəч, ризалашты Вəсилə. Шулай итеп, аның үз дөньясы барлыкка килде. Ир дигəне төшемле генə урында эшли икəн, гаилə мохтаҗлык кичерми, Вəсилəгə өйдə генə торырга кушкач, каршы килмəде ул. Ирен көйлəп эштəн каршылый, көйлəп эшкə озата, ашарга да аларча əзерлəргə өйрəнде, ире ни, куанып бетə алмый. Лəкин бу рəхəт тормыш озакка бармады, Вəсилə балага узмагач, ул ризасызлык белдерə башлады. Вəсилə җиңгəсе белəн им-томчы карчыкларга да йөреп карады, табибларга да күренде, тик файдасы тимəде. Озакламый ире, аңа əйтеп тормастан, яшьрəк хатын алып кайтты, шул көннəн Вəсилə өйдə хезмəтче ролен үти башлады. Аны ишегалдындагы кухняга кушып ясалган янкормага яшəргə күчергəч, бигрəк күңеле төште. Берничə тапкыр качарга да булашып караган иде, ире табып, кире алып кайтты. Менə шулай, ирекледəн ирексез булып Вəсилə чит-ят җирлəрдə гомер итте. Моның кылган явызлыклары өчен Аллаһы Тəгалəнең бер казасы икəнен аңлады ул, əмма соң иде инде. * * * Əниеңне җирлəү үтə дə авыр икəн... Əле дə Сабирның əнкəсен бер генə көнгə дə исеннəн чыгарганы юк, зиратка барып, əткəсе белəн икесенең каберен карап кына тора. Алардан бераз соңрак бер-бер артлы вафат булган Əминə апасы белəн Касыйм абыйсының да каберлəре бер тирəдə, килгəн саен чүп үлəннəрен йолкып, аларны да тəртипкə китереп китə. Тагын уйлары əллə кая китте инде. Менə авыл ямьлəнə дə ул, тик кешелəр дə үзгəрə шул. Сугыштан соңгы чорларны исенə төшерсə, һушлары китə, авыл кешелəре ничек бер-берсенə ярдəмлəшеп, аралашып яши иде бит. Көз җитсə, иткə мал сую, ашка йөрешү башлана иде. Язгы сабантуен гына əйт əле син, бүлəк җыюдан башланыр иде бəйрəм, аннары мəйдандагы уеннар шаукымы əллə күпмегə барыр иде: көрəштə ни өчен бу җиңгəн, тегесе җиңелгəн, нигə бу авылның чабыш аты алга чыккан, тегесенеке артта калган – ир-егетлəр кичлəрен капка төбенə җыелганда һаман бəхəслəшер иде. Хəзер аралашу кимегəннəн-кими, əллə өйлəрдə телевизор дигəн нəрсə барлыкка килү шулай итте инде, белмəссең. Һəркем үз хəстəрлеге белəн яшəргə өйрəнеп бара. Яшьлəр шəһəргə агыла, күплəр "озын" акча юллап Себер якларына китə. Үзенең дə улы Хəбир бу хакта сөйлəнеп караган иде дə, Сабир белəн Гөлгенə каты тордылар, автомобиль-юл техникумын тəмамлап кайткач, район үзəгендəге автохуҗалыкка механик итеп урнаштыру хəстəрен күрделəр. Күптəн түгел өйлəндереп, шуннан бер искерəк кенə өй дə сатып алдылар. Тора-бара үзлəре шул урынга яңасын төзеп керерлəр, əлегə яшəп торсыннар, диделəр. Хəбир җебегəн егетлəрдəн түгел, кечкенəдəн əтисе белəн машина янында уралып үсте. Миңсылу картыйсы гел генə: "Минем машина җене кагылган улым", – дип сөя иде аны. Мəктəпне тəмамлагач, мин дə шофер булам дип, һөнəри училищега керергə уйлаган иде дə, əнисе Гөлгенə аркылы төште: "Улым, хəзер белемле кешелəр заманы, əйдə укуыңны югары уку йортында дəвам ит", – дип шəһəргə алып китте. Лəкин Хəбирнең анда үтəргə баллары җитмəде, техникумга урнашты. Əлегə эшлəп йөри, əмма кайткан саен зарланудан башы чыкмый, əле запас частьлəр алырга предприятиенең акчасы юк, əле хезмəт хакы аз яисə аны өлешлəтə бүлеп түлилəр, кешелəр эштəн китə, шоферлар җитми, ди.