куркудан, суга чумган кебек, читəн аша ыргылды. Теге ат, кинəт борылып, Юнысның арт ягы...
куркудан, суга чумган кебек, читəн аша ыргылды. Теге ат, кинəт борылып, Юнысның арт ягына тояклары белəн бəрде. Малай очып барып, тирəн йомшак көрткə чумып, тончыга язды. Карап үстергəн хуҗабикəсен таптап, чəйнəп үтергəч, хуҗасы саткан бер җирəн бияне алганнар иде. Əтисе аңа якын да килə алмады: тешлəргə дип тешлəре шыкылдап, аяклары тибəргə əзерлəнеп тора. Əтисе тегене ашатмыйча чылбыр белəн бəйлəп куеп, бер атна яргач кына яман холкы əзрəк сүрелде. Шулай да, янына барганда, һəрчак сак булу кирəк иде. Шул биянең тагын кызык холкы бар иде: юлдан килеп авыл урамына керсə, як-якка каранып, башын борып, урамны чыкканчы биеп бара иде. Җəй җитсə, бөтен сатучылар бергə җыелып, атларга кышкылыкка печəн əзерлəргə бара. Бу көннəр барысына да бəйрəм кебек тоела. Урманда саф һава иснəп, гөрлəшеп, бүтəн нəрсə уйламый, бергəлəп печəн чабып, кипкəч, җыеп кинəнəлəр. Тəмле итлəр суеп ашыйлар. Йөз грамм да салгач, җыелып җырлашалар. Балаларга тəмле компот элəгə. Алар, ярышып, ат белəн күбə тарттыра. Юныс монда "Беларус" тракторында да йөрергə өйрəнде. Ə инде урман арасында түмгəклəрдə сикереп, машинада, матайда күптəн, бишенчедə укыганнан башлап ук йөрде. Əтисе һəрчак əйтə иде: "Эшлəгəнең – кеше өчен, өйрəнгəнең – үзең өчен", – ди иде. Лəкин кайвакытта күп белгəне үзенə комачаулый да иде. Юныс өченчедə укыганда ук мылтык тотарга өйрəнде. Каравылга йөри торган уналтынчы калибрлы мылтык, атканда кулбашка нык тибə иде. Капсулага нəрсə, күпме салырга икəнен белеп, патроннарны Юныс үзе ясый иде. Əтисе эшлəгəн сату оешмасында бозылган азыкларны акт төзеп, юкка чыгаралар, тартмалары белəн тычкан кимергəн прəннеклəр, кəнфитлəр, бүтəн тəм-томнар да була иде. Прəннеклəрне атка ашатам дип, əтисе үзенə ала иде. Азак кəнфиттəн бал коеп печəн чабучыларны сыйлый иде. Ул прəннеклəр Юныс кулында булды. Тычкан тимəгəннəрен кесəсенə тутырып, урамда малайларны күп сыйлап ашатты. Дүртенчедə укыганда əтисе бəлəкəй чалгы алып кайтып, печəн чабарга өйрəткəч, аны печəнгə дə йөрттелəр. Бүтəн малайлар урамда уйнап йөрде, ə ул тирлəп-пешеп печəн чапты. Шул елны үзлəренə мунча бурады, əтисе сызып бүрəнəлəр калдыра, ə энесе тотып тора. Мунчаның түбəсен япкач, Əй суыннан йомры ташлар җыеп салдылар. Биштə укыганда, сарайларга, мунча, чолан, келəтлəргə, токка сугыла-сугыла, электр утын кертте. Электр тогын алтыда укыганда гына өйрəтəлəр бит. Ул бер дə тик утырмады, ат үз кулында булгач, җəй буе тимер-томыр, сөяк-санак җыйды, тал суеп, акча эшлəде. Шул елны Златоустка барып, үзенə, əтисенең туганнарына кыйммəтле костюм, галстук, авылда тузан, тиз пычрана дип, җиде ак күлмəк алды. Алтыда укыганда урман хуҗалыгында карагай агачы утырттылар. Күршесе Варис белəн парлашып, көненə 1280 төп агач утырталар, өч сум акча эшли иделəр. Шул елны авыл буйлап чыра кагып өй сылап та йөрделəр, авылда шундый мода чыккан иде. Азак өй бурап, тал суеп, шуңа гармун, баян, велосипед, кышкы, көзге пальтолар алынды. Ə күп кызлар-малайлар, унынчыны беткəнче, сырылган фуфайка киеп йөрде. Баянда уйнагач, өлкəннəр белəн концертларда да катнаша, кичлəрен клубта кызларны, егетлəрне биетə торган иде. Үзлəренең өй башын тимер бөгеп, япты, өй бурасын такта ышкылап каплады, өй алдындагы бакчаларны матурлап, такта башларын буятып, клубтан кайтканда кызлар белəн гөрлəшеп утырырга урыннар эшлəде. Берчак шулай Мəүлетбай дустының əнисе: "Сарыкны сыер сөзгəн, шуны суеп бир əле, əрəм була бит", – дип ялварып сорагач, Юныс иплəп чалып, эшкəртеп бирде. Кышкы каникулда чанага ат җигеп, Колбак ягына карагай урманына барып, атын юл кырына бəйлəп, ашарга печəн салып, үзе биленə балта кыстырып, кар йөзеп, якын-тирəдəге орлыклы наратларга менеп, ботакларын чабып төшереп, орлыкларын җыеп капчыкларга тутырып, авылга ташып акча эшли иде. Берчак суык тидереп, тамагын шештереп, Кыйгы хастаханəсендə ике атна ятты. Төзəлгəч, ачык машинага утыртып, утыз биш чакрымга кайтарып җибəрделəр. Ул тагын суык тиеп шешенə башлады, өч атна яткач, янына мəктəптəн укучылар килеп, озакка бармасын аңлап, җəллəп, елашып кайтып китте.