көйләп тә булыр иде. Илүзәнең алар белән бергә бу сазлыкка батасы килмәде. Шулай да, кы...
көйләп тә булыр иде. Илүзәнең алар белән бергә бу сазлыкка батасы килмәде. Шулай да, кычкырып әйтелмәгән гаепләүне сизде ул авылдашлары ягыннан. Әйтерсең алар – бер якта, ә Илүзә – капма-каршыда. Бергә түгел алар белән. Тәгълимә апасының ни әйтәчәген, нинди сорау бирәчәген дә чамалый ул. Ул җавапсыз сорауны үзенә-үзе күптән биргән инде... Әтисе белән әнисен кабергә салып кайткач, уйларына бирелүдән качып, җаны әрнүен басарга теләп, тагын бер тапкыр туган өенең идәннәрен ышкып-ышкып юып чыккач, җилләткәч, бикләү өчен йозакны кулына алгач, яңгырады ул сорау Илүзәнең колак төбендә: – Нигә аракы заводы ачты ул түрә? Башка продукция чыгарып булмыймыни? Нигә син анда эшлисең? Бәләкәйдән үзәгеңә үткән бит шул аракы, нигә үз кулларың белән аракы сатып, үзең кебек бәхетсез балалар санын арттырасың, кызым? Бераздан, тынлыкны бозып, Ринат өстәде: – Гөлүсәнең самопал аракы белән халыкны агулаганы да бик җиткән иде. Мәктәбе ябылып, хуҗалыгы таратылып, инде чак сулыш алган Тургайга нигә кирәк иде ул аракы заводы? Кайгылы чагында йөрәген телгәләүләренә ачуы килде Илүзәнең. – Заводта чыккан аракыдан агуланган кеше күрмәдем әле. Нигә Гөлүсәне туктатмыйсыз, ничә еллар буе айнытмый авылны? Нигә миңа ябышасыз? Мин бары тик яшәргә тырышам. Нигә Гөлүсәгә баш булмыйсыз? – Аңлатып кара: теле зәһәр, яманны яхшыдан аера белми. Ул да синең кебек «изге» сәбәп тапкан: яшәр өчен акча эшлим, ди. Нигә син үзеңне Гөлүсә дәрәҗәсенә төшерәсең соң, балакай? Илүзә авылдашларына җавап бирә алмады. Нәрсә дисен? Минем сезнең кебек дөрес яшисем килми, дисенме? Эш хакын түләсәләр, ни сатсаң да барыбер, дисенме? Ялгыш кына эшле булдым, әллә нигә бер элемтәгә чыккан Мәскәү түрәсенә каршы сүз дәшәлмим, дисенме? «Әй, кызык бу кешеләр. Әйтерсең, Тургайның аеклыгы миннән генә тора! Әйтерсең, аракы заводы ачканнан гына авыл бетә! Болар эчүгә каршы көрәш башлаган дип, эшемне ташладым икән, башка бер кеше килә дә утыра минем урынга! Мин – акчасыз, димәк, Айнурсыз калам! Дәүләт өчен вак авыл булып онытылып барган Тургайның Тәгълимәсе, Ринаты, аларга кушылган Илүзәсе Рәсәй буйлап аккан эчкечелек ташкынын туктата аламы соң инде?! Көлке!» Кычкырып бер сүз дәшмәде. Борылып, акылын җуйган кешеләргә карагандай: «Нәрсә сөйлисез сез?!» дигән бер караш ташлады да ашыгып ишегенә бик салды. *** Заводта эшләре беткәч, Эдикның бухгалтериясе белән утыра, һәр көнне соңлап кына килә Бикмурзин өенә Илүзә. Хуҗа да, Ирина да аның кайгысы турында белмиләр. Линар кайдадыр югалды, күптән күзенә чалынганы юк. Бикмурзин телевизорга карап көнен уздыра. Ирина аш бүлмәсендә я баласы янында мәш килә. Кич саен бер үк картина... Бүген дә соңлады Илүзә. Кичке ашны төнгә табан гына ашый торган гадәте бар Радик Гаяновичның. Ирина аның көенә генә тора. Көн саен өйдә тәмле ризык исе таралган була. Илүзәнең ашлар пешереп торырга вакыты юк, нәрсә эләгә, шуның белән туклана. Тәлинкәләргә салып куйган ашның исе авыз суларын китерә. Бүлмәгә керергә ашыкмады бүген, берүзе уйланып ятасы килми иде, барыбер йоклый алмас. Әкрен генә яннарына килеп утырды. Күзәтә башлады. Яшь ананың кызын сөеп-сөеп ашатуын, уйнатуын карап тору да кыен иде аңа. Баланың әнисенә яратып караулары! Иринаның бәхетле итеп елмаюлары... Аларга карап, Айнурын күз алдына китереп озак утырды. «Ире юк, ахры. Линар белән бергә булганга охшамаганнар. Ирина кызын бер дә балалар йортына бирмәгән. Авыр булса да үстергән. Ялгыштым, комендантны тыңлыйсы түгел иде», – дип, инде ничәмә тапкыр үзен битәрләде Илүзә. Соңгы вакытта күңеле тулырга гына тора. Яшьләрен чак кына тыеп калды. – Радик Гаяновичны йокларга салырга булыш әле, Илүзә. Авыр. Линарның кирәклеге шундый вакытта искә төшә дә соң, берни эшләп булмый, түзәм. Күтәреш әле, – дип үтенде Ирина. – Кайда китте соң Линар? – Әй, белсәм! Чыгып китте дә суга төшкәндәй юк булды. Үзәгемә үтте улын сорап. Кайдан табыйм мин аны? Кайта ул, дип кабатлыйм да кабатлыйм, – дип, пышылдап кына сөйләде Ирина.